"ઉર્જા ચલણ" (Energy Currency) શબ્દ સમજાવો. વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓમાં કયો પદાર્થ ઉર્જા ચલણ તરીકે કાર્ય કરે છે?

(N/A) "ઉર્જા ચલણ" શબ્દ એવા અણુનો નિર્દેશ કરે છે જે વિવિધ કોષીય પ્રક્રિયાઓ માટે ઉર્જાનો સંગ્રહ કરે છે અને પૂરી પાડે છે। $ATP$ (એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ) ને કોષનું ઉર્જા ચલણ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે તેના ઉચ્ચ-ઉર્જા ફોસ્ફેટ બંધોમાં ઉર્જાનો સંગ્રહ કરે છે, જે જરૂર પડ્યે સરળતાથી મુક્ત થઈ શકે છે।
વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓમાં, $ATP$ પ્રાથમિક ઉર્જા ચલણ તરીકે કાર્ય કરે છે। જોકે $GTP$, $CTP$ અને $UTP$ જેવા અન્ય અણુઓ પણ ઉર્જા દાતા તરીકે કાર્ય કરી શકે છે, પરંતુ $ATP$ સૌથી વધુ સર્વવ્યાપી છે।
$ATP$ નું $ADP$ અને અકાર્બનિક ફોસ્ફેટ $(Pi)$ માં જળવિભાજન લગભગ $7.3 \text{ kcal/mol}$ ઉર્જા મુક્ત કરે છે, જે વિવિધ જૈવરાસાયણિક પ્રક્રિયાઓને શક્તિ આપે છે।
$ATP$ ઉર્જા વાહક તરીકે અસરકારક રીતે કાર્ય કરે છે કારણ કે:
$(i)$ ઉર્જા નાના, વ્યવસ્થિત પેકેટોમાં સંગ્રહિત થાય છે, જે પરિવહન દરમિયાન ઉર્જાનો વ્યય ઘટાડે છે।
$(ii)$ તેને કોષમાં ઉત્પાદનના સ્થળથી ઉપયોગના સ્થળ સુધી સરળતાથી લઈ જઈ શકાય છે।
$(iii)$ તે આવશ્યક કોષીય કાર્યો માટે સતત અને તાત્કાલિક ઉર્જાનો પુરવઠો પૂરો પાડે છે।